Dit is een pagina van Natuurplakboek.be

NATUURPLAKBOEK nr 64

Door JOhan Opsomer – 16 maart 2009

Op zowat elk plekje dat niet optimaal gewied is en dat enigszins schaduwrijk of bosachtig aanvoelt verschijnt het speenkruid. Een bijna boterbloemachtig geval, klein van stuk, die veel meer te verbergen heeft dan men op het eerste gezicht zou denken.
Om al zo vroeg in het voorjaar te verschijnen hebben ze een ondergronds geheim, namelijk speentjes.
Net als bij tulpen en uien, krokussen of narcissen halen ze het startschot uit een opslagplaats vol groeikracht. Geen kanjer van een bol, maar kleine onderaardse knobbeltjes die voldoende voedsel bevatten om lang voor de andere planten nu al in alle hevigheid te kunnen bloeien. De knobbeltjes hebben de vorm van een speentje en de naam was dus wel heel voor de hand liggend.
Maar ook aambeien, in de volksmond ‘het speen’, is bepalend voor de naam. In de middeleeuwen keek men vaak naar een plant, en waar het op leek was genoeg om de plant geneeskrachtige eigenschappen toe te eigenen. Gewoon bij je hebben was al genoeg.
Deze plant is, in tegenstelling tot de meeste leden van zijn familie, de ranonkels waartoe alle boterbloemen behoren, wel eetbaar en bevat bovendien heel veel vitamine C. Dat wisten zeelui en dan de scheepsdokter in het bijzonder, blijkbaar ook al, want de jonge blaadjes werden meegenomen op de vaart, als middel tegen scheurbuik. Oudere bladeren hebben een scherpe smaak en zijn licht giftig.
Speenkruid heeft nog een geheim en weer is het een knobbeltjesverhaal. In de okseltjes groeien kleine broedbolletjes die zo groot zijn als een tarwekorrel. Bij hevige regen kunnen die massaal afspoelen en in de 16^de eeuw dacht men dat er dan een echte tarweregen had plaatsgevonden, een geschenk uit de hemel.
Elk okselknobbeltje kan later uitgroeien tot een nieuwe plant.
Wie speenkruid eenmaal in de tuin heeft zal alle zeilen moeten bijzetten wil je ze helemaal weg hebben. Een wortelknolletje of een okselbolletje is zo over het hoofd gezien natuurlijk.
Maar wie zou het in zijn hoofd halen? Een plantje die als één van de eersten een beetje kleur brengt en zo nadrukkelijk de lente aankondigt wil men toch niet weg hebben?

Tekst en fotografie : Johan Opsomer
Stuur een mailtje naar johan.opsomer@pandora.be voor een gratis abonnement, zo krijg je minstens één keer per week een pagina in je mailbox.

Blader doorheen de reeds gepubliceerde pagina's door links op het onderwerp te klikken.