Dit is een pagina van Natuurplakboek.be

NATUURPLAKBOEK nr 41

Door JOhan Opsomer – 26 oktober 2008

Ze zijn er weer, de herfstkleuren, de oogverblindende waaier van rood, groen, geel en bruin.
En zeggen dat die kleuren al het hele jaar aanwezig waren maar dat we ze niet zagen.
Het betreft geen blindheid van onze kant, maar het was ‘groen’ die de andere kleuren onderdrukte.
De onderliggende kleuren waren aan ons gezichtsveld onttrokken door de steeds maar weer voedende kracht van de zon.
Het chlorofyl deed zijn werk, zette licht om in zuurstof en voedde zichzelf, een hele zomer lang.
Nu is dat anders. Een boom of struik moet zichzelf beschermen. Eenmaal onder vier graden Celsius is voldoende om de sapstroom te laten stoppen. In de fysicales leerden we dat water een minimumvolume heeft bij 4 graden. De haarfijne buisjes die het water naar de toppen van de bomen brengen zonder motor, pompje of ander hulpmiddel, maar gewoon op de kracht van de luchtdruk lopen niet meer vol nu dat minimumvolume bereikt is.
De boom blijft verdampen zolang er bladeren zijn en zal dus onherroepelijk uitdrogen als het zelf niets onderneemt. Een kurklaagje sluit het blad van de twijg af.
Het groen sterft af, en het rood komt zichtbaar. Dat rood sterft af en verbleekt tot oranje-geel en laat het bruin zichtbaar worden.
De opeenvolging van de kleuren bij de bladeren zie je ook bij de wieren in de zee.
Zij die dichtst bij de kust in ondiepe plekken leven zijn groenwieren. Iets dieper komen er roodwieren voor en deze die minst licht ontvangen op de diepere plekken zijn de bruinwieren.
Eenmaal dit bruine stadium bereikt gaat het kurklaagje helemaal broos worden en het blad valt af.
Weer een stukje oppervlakte minder om te verdampen.
Een boom haalt met alle bladen samen makkelijk een oppervlakte van een tennisterrein.
Als je die hele oppervlakte zou bedekken met een laagje van 1 mm water dan heb je meer dan 260 liter nodig.
Als je beseft hoe vlug dit zou opdrogen dan heb je enig idee hoeveel water een boom zo op een dag wel verdampt.

Tekst en fotografie : Johan Opsomer
Stuur een mailtje naar johan.opsomer@pandora.be voor een gratis abonnement, zo krijg je minstens één keer per week een pagina in je mailbox.

Blader doorheen de reeds gepubliceerde pagina's door links op het onderwerp te klikken.