Dit is een pagina van Natuurplakboek.be

NATUURPLAKBOEK nr 27

Door JOhan Opsomer – 12 augustus 2008

Het prikt, het doet pijn.
En niet actief zoals bij sommige insecten, maar gewoon door onze eigen onvoorzichtigheid.
Wie brandnetels streelt weet beter. Strijk je tegen de stekels in, dan gaan die afbreken en er komt een minuscuul beetje gif vrij. Dat gaat vervelend jeuken. Streel je met de stekels mee, dan gebeurt er vrijwel niets.
Maar waarom?
Zoals zowat alles in de natuur gaan planten zichzelf beschermen. Indringers, ongewenste gasten, eters, takkenrovers, bessendieven, bloemenzuigers, bladrollers en wortelboorders, de droogte en de vochtigheid, de wind en de zoute lucht. Er zijn belagers genoeg voor een plant, vijanden alom.
Stekels en doornen zijn uitstekende verdedigingswapens. Wie door een meidoornhaag kruipt of een veld bramen wil doorkruisen zal aan den lijve ondervinden dat het efficiënt is.
Of het nu takjes zijn die tot een punt uitgroeiden, doornen dus, of het zijn eigenlijk bladeren die minuscuul uitgroeiden in een puntige vorm, stekels dus, het maakt weinig uit.
Het effect is er.
In de meeste gevallen gaat het om een remedie tegen uitdroging. Cactussen zijn de extreemste voorbeelden. De oppervlakte van een stekel is zo veel kleiner dan deze van een blad.
Heel wat zoutminnende planten in onze slikken en schorren, aan onze stranden en duinen passen ook dit principe toe. Te grote bladeren zou de verdamping boven de zandgronden te groot maken en het zoutgehalte in de plant zou daardoor te hoog worden.
Veel bessendragende struiken laten met hun doornen of stekels enkel deze kleinere vogels toe die ook daadwerkelijk in staat zijn om de zaadjes in de bes te verspreiden zoals het hoort. Geen grote slokoppen of verzamelaars.
Er zijn zelfs stekelige zaaddozen met weerhaakjes, die aan de vacht van zoogdieren blijven kleven. Zo kunnen de zaden zich kilometers ver verspreiden.
En rozen? Die hebben stekels, geen doornen.

Tekst en fotografie : Johan Opsomer
Stuur een mailtje naar johan.opsomer@pandora.be voor een gratis abonnement, zo krijg je minstens één keer per week een pagina in je mailbox.

Blader doorheen de reeds gepubliceerde pagina's door links op het onderwerp te klikken.